Üst Perdeleme “Isı Perdesi”En Kritik Olanı

Isınan hava yükselir. Eğer seranızın çatısı yüksekse, sobaların ürettiği ısı bitkilere uğramadan yukarı kaçar.  

Uygulama: Bitki boyunun hemen üzerinden (yaklaşık 2.5 - 3 metre yükseklikte) boydan boya ince bir şeffaf naylon veya özel ısı perdesi çekin.

Neden: Bu işlem ısıtmanız gereken hacmi neredeyse yarı yarıya düşürür. 10 12 soba, 4 ,5metrelik tavanı olan bir serayı ısıtamaz ama 2.5 metrede sınırlandırılmış bir alanı çok daha kolay ısıtır. 

Yan ve Ara Bölmeler Bölgesel Isıtma

110 metrelik uzun koridoru 30 metrede bir perdelerle bölmek "sera içinde sera" oluşturmaktır.

Uygulama: Her 30 metrede bir, tavandan yere kadar inen dikey perdeler asın.

Avantajı: Bu sayede her bölmede 2 adet soba kalacak şekilde bir düzen kurabilirsiniz.

Eğer seranın bir bölmesinde sorun yaşanırsa veya o bölme daha çok soğursa, diğer bölmelerin ısısı bundan etkilenmez.

Soğuk hava akımını (cereyanı) tamamen kesersiniz. 

Uygulama İçin Teknik Tavsiyeler

Malzeme Seçimi: Perdeler için 20-30 mikronluk ince, ışık geçirgenliği yüksek şeffaf naylonlar kullanın. Işığı kesmemesi domates verimi için çok önemlidir.

Zikzak Düzeni: Sobaları her 30 metrelik bölmenin içine zikzak “çapraz” gelecek şekilde yerleştirin. Fanlı sobalar havayı bu kapalı bölme içerisinde çevirerek homojen bir sıcaklık sağlar.

Sızdırmazlık: Perdelerin kenarlarını iyice sabitleyin. En küçük bir boşluk, dışarıdaki soğuk havayı içeri vakum gibi çekecektir.

Bölge            uygulama                       faydası 

Tavan           2,53 metre yükseklik      Isının  havanın yukarı kaçmasını engerller yakıt tasarufu 

Yatay perde                                         sağlar

Ara bökme     30 metre bir dikey  perde         sera içinde hava sürkilasyonu kontrol  altı 

Dış yanlar     çift kat naylon uygulaması         dışardan gelen anadolu soğuğuna karşı

Sonuç olarak: Bu yöntemle 10 12  soba ile hedeflediğiniz 14 derecelik farkı yakalamanız çok daha olasıdır.

Soba borularını “bacaları” bu perdelerin arasından geçirirken naylonu yakmaması için boru etrafına yanmaz taş yünü veya geniş sac korumalar koymayı unutmayın.  korunur

Erzincan'ın ve doğu anadolu ağustos sonundan itibaren başlayan sert gece soğukları, domates yetiştiriciliği için en büyük engeldir.

Domates, sıcaklık düştükçe tepki veren hassas bir bitkidir.

Domatesin farklı sıcaklık seviyelerindeki davranışı şöyledir:

İdeal Gece Sıcaklığı (14°C - 18°C): Gelişimin ve meyve veriminin en yüksek olduğu aralıktır.

Döllenme ve Meyve Tutumu Sınırı (10°C - 13°C): Sıcaklık 10°C'nin altına düştüğünde tozlaşma durur, çiçekler dökülür ve meyve tutumu gerçekleşmez.

Gelişim Durması (5°C - 8°C): Bitki yaşamsal fonksiyonlarını sürdürebilir ancak büyüme tamamen durur.

Donma ve Ölüm Riski (-2°C / -3°C): Bitki dokuları buz tutar ve bitki tamamen ölür. 

Erzincan'da ve doğu anadoluda gece sıcaklıklarının 0°C'ye kadar düşmesi, seranızda ısıtma yapmamanız durumunda domateslerinizi doğrudan donma riskiyle karşı karşıya bırakır.

Bahsettiğiniz soba ve perdeleme sistemiyle içeriyi dışarıdan en az 10-12 derece daha sıcak “yani gece 12°C - 14°C civarında) tutmanız, domateslerin hem ölmesini engeller hem de ürün vermeye devam etmesini sağlar.

Perdeleme Düşünceniz İçin Uygulama Planı

30 metrede bir perdeleme fikrinizi şu şekilde profesyonelleştirebilirsiniz:

Üst Kapatma “Isı Çatısı”: 110 metre boyunca yanlardan gelen tellerin üzerine, bitkilerin hemen üstünden “yaklaşık 2.5 m yükseklik” şeffaf bir naylon serin.

Bu, "soba ısısının boş çatıya kaçmasını" engellemek için en etkili yoldur.

30 Metre Bölmeleri: Her 30 metrede bir tavandan yere kadar asacağınız perdelerle serayı 4 ana bölmeye ayırın.

Soba Dağılımı: Her bölmeye karşılıklı veya zikzak olacak şekilde 2 adet fanlı soba yerleştirin.

Hava Akışı: Bu bölmeler, fanlı sobanın sıcak havayı sadece o 30 metrelik alanda döndürmesini sağlayarak ısı kaybını %40 civarında azaltacaktır.

Yan Duvar Koruması: Erzincan rüzgarı seranın yan naylonuna vurduğunda içerdeki havayı hızla soğutur.

Yan naylonlara içeriden ikinci bir kat naylon "hava kabarcığı" gibi bir boşluk bırakarak çekerseniz yalıtımınız güçlenir.

Önemli Not: Gece 0°C dış ortam sıcaklığında, perdeleme yapılmış bir serada 10 12  adet fanlı soba ile içeriği 10°C civarında tutmanız mümkündür.

Ancak bu durumda bile bitki köklerinin üşümemesi için sulamayı gündüz güneşli saatlerde yapmanız önerilir.

Erzincan'da doğuanadoluda bu dönemde kullanacağınız perdeleme naylonunun kalınlığı ve soba yakıt türünüz hakkında bilgi edinin daha detaylı maliyet/verim analizi yapabilirsiniz. 

Odun veya kömür diğer konu naylon aklında değil "iç naylon kalınlığı ne olmalı"sorusuna evap aramak iştebu araştırmada yapılabilir 

İç naylon (ısı perdesi) için kalınlıktan ziyade hafiflik ve ışık geçirgenliği daha önemlidir.

Çünkü bu naylonu seranın iskeletine veya tellere asacaksınız; çok ağır olursa hem taşıma sorunu yaratır hem de domatesin ihtiyacı olan gün ışığını keser.

İç perdeleme için şu özelliklere dikkat etmelisiniz:

İdeal Kalınlık “Mikron”

20 - 40 Mikron arası: İç perde için en ideal kalınlıktır.

Nedensorusu düşer akla  Bu kalınlıktaki naylonlar "ince" kategorisine girer.

Isıyı tutacak kadar yoğun, bitkinin üzerine yük bindirmeyecek ve ışığı geçirecek kadar hafiftir.

Dış naylonla karıştırmayın: Dış cephede kullanılan naylonlar genellikle 150-200 mikrondur.

İçeride bu kadar kalın bir malzeme kullanmanıza gerek yoktur ve maliyeti çok artırır.

Malzeme Türü

Şeffaf (Işık Geçirgen): Domates ışığı çok sever. Erzincan'da doğu anadoluda Eylül-Ekim aylarında güneş etkisi azaldığı için mutlaka tam şeffaf naylon seçmelisiniz.

Antifog “Buğu Önleyici” Özellikli: Eğer imkanınız varsa "anti-fog" katkılı naylon alın.

Bu, içerdeki nemin damlacık yapıp bitkinin üzerine damlamasını “ve hastalık yapmasını” engeller, suyu kenarlara akıtır.

Uygulama İpucu “Isı Odası Oluşturma”

30 metrede bir yapacağınız bölmelerde naylonu tavana sabitlerken, kenarlarda boşluk kalmamasına dikkat edin.

Üst perde: Sabit kalabilir.

Yan (Bölme) perdeler: Gece kapatıp, gündüz güneş çıktığında hava sirkülasyonu için orta kısımdan "perde gibi" yana çekilebilen bir sistem “tel üzerinde kaydırmalı” yaparsanız çok rahat edersiniz.

Odun ve Kömür Kullanımı İçin Uyarı

Sobalarda kömür kullanacaksanız, gece boyunca homojen ısı verir ancak bacaların perdeleri yakma riski artar.

Boruların geçtiği yerlerde naylonu en az 50-60 cm uzak tutun veya borunun etrafını yanmaz bir levha “asbest içermeyen plaka veya çift kat sac” ile korumaya alın.

Özetle: Piyasada "ısı perdesi naylonu" veya "0.3 - 0.4 numara ince sera naylonu" derseniz size uygun ürünü vereceklerdir.

Perdelemeyi kurarken makara veya tel sistemi kullanmayı mı düşünüyorsunakla gelir yoksa sabit mi der akıl perdeleme kurarken biraz düşmeme fikir birikintisi açılabilir

8.800 metrekarelik devasa bir alanda perdeleri sabit yapmak yerine, hareketli ve pratik bir sistem kurmak işinizi çok kolaylaştırır.

Erzincan'ındoğu anadolunun  gündüz güneşi ile gece ayazı arasındaki farkı yönetmek için şu 3 farklı yöntemden size en uygun olanı seçebilirsiniz:

Tel Üzerinde "Korniş" Sistemi “En Pratik Olanı”

Seranın uzunluğu 110 metre olduğu için, 30 metrede bir yapacağınız bölmeleri evdeki perde düzeneği gibi düşünebiliriz.

Nasıl Yapılır: Seranın eninden “bir taraftan diğer tarafa”çelik teller çekin.

Naylonun üst kısmına halkalar “veya zimbalı şekilde basitçe delip geçirdiğiniz teller”takın.

Avantajı: Gündüz hava ısındığında bu perdeleri kenarlara doğru çekip toplayabilirsiniz.

Gece olduğunda ise çekip ortada birleştirir ve mandalla tutturursunuz.

Bu, hava sirkülasyonu ve domatesin güneş alması için en iyisidir.

Makara ve İp Sistemi “Üst Perde İçin”

Eğer bitkilerin üzerine yatay bir tavan perdesi yapacaksanız, bu naylonun sarkmaması gerekir.

Nasıl Yapılır: Naylonun uçlarına ipler bağlayıp bunları seranın konstrüksiyonuna bağlı makaralardan geçirin.ve veya çelik teller karşılıklı gerin 0,5dereçelik catı şeklinde düzen alın üstte sudamlakarı birikmesin

Avantajı: Tek bir noktadan ipi ve ya teli çekerek koca bir bölümün tavanını açıp kapatabilirsiniz düşünçelerinizde makara sarmalı da yapa bilirsiniz

Sıcak havayı bitki seviyesinde hapsetmek için en profesyonel yöntem budur.

"Sandviç" Yöntemi (Yan Duvarlar İçin)

Dışarıdan gelen soğuğu kesmek için yan duvarlara yapacağınız perdeyi çift kat yapın.

Nasıl Yapılır: Seranın yan naylonunun 10-15 cm içinden bir kat daha ince naylon çekin.

İki naylon arasında kalan durgun hava, en iyi yalıtımdır “çift cam mantığı”

İpucu: Bu araya sobanın fanından bir miktar ılık hava sızdırabilirseniz, yan taraflardan gelen soğuk "duvar" etkisini tamamen kırarsınız. 

Dikkat Etmeniz Gereken Püf Noktaları:

Mıknatıs veya Mandal: Perdelerin birleştiği yerlerde boşluk kalırsa fanlı soba o sıcak havayı dışarı üfler, soğuğu içeri çeker.

Birleşim yerlerini büyük kırtasiye mandalları veya basit mıknatıslarla sıkıca kapatın.

Eğim: Tavan perdesi yaparken hafif bir eğim verin. Eğer içeride buharlaşma “terleme” olursa sular bitkinin tepesine değil, kenarlara aksın.

Soba Mesafesi: Perdeler ince olduğu için sıcağa dayanıksızdır. Sobanın fanı sıcak havayı perdeye direkt üflememeli, alanın ortasına doğru üflemelidir. 

Sizce bu teller üzerinde kaydırmalı sistem mi yoksa sabit “çakma sistem aklına gelir işçilik açısından sizin için daha kolay olurdüşünçesi yereder   Maliyet olarak tel sistemi uzun vadede çok daha kârlıdır. 

Birdekendine sorarsın “domates fidesi boy atarken”iplere bağlamak askıya almak işçilik masrafı çok ne nasıl yapayım dersin işçilik aşağıya çekilir "bir seferde"der derin düşünçelere girersi.

Domates serasında en büyük el emeği ve zaman kaybı, bitki büyüdükçe her hafta yapılan "dolama" “gövdeyi ipe sarma” işlemidir.

İşçiliği tek seferde veya minimuma indirmek için şu yöntemleri değerlendirebilirsiniz: 

"Domates Klipsi" Kullanımı “Hızlandırma”

Gövdeyi ipe her seferinde dolamak yerine, plastik klipsler kullanmak işçiliği %50 hızlandırır.

Nasıl Yapılır: İp sabit durur, siz sadece bitkinin boğum yerinden klipsi ipe "çıt" diye takarsınız.

Bitkiyi dolarken yaşanacak gövde kırılma riskini de bitirir.

Tek Seferde Çözüm  Sezon başında klipsleri alırsınız, işçi sadece saniyeler içinde takıp geçer.

File Sistemi “Ağ Kültürü” En Az İşçilikli Yöntem

Eğer domatesleriniz çok yüksek boylu “indeterminate/sırık)”değil de belirli bir boyda kalacak türdense, dikey ipler yerine yatay file kullanabilirsiniz.

Nasıl Yapılır: Bitki sıraları boyunca yere paralel, büyük gözlü fileler “ağlar” gerilir. Bitki büyüdükçe bu ağın gözlerinin içinden geçer ve kendi kendine destek bulur.

Avantajı: Tek tek ipe bağlama derdi biter.

Sadece bitki yana yatmasın diye ara ara kontrol edilir.

"RollerHook" “Makaralı Kanca” Sistemi

Bu sistem ilk başta maliyetli görünse de işçiliği "bir seferde" organize etmenizi sağlar.

Nasıl Yapılır: Üst telde hazır sarılı ip makaraları bulunur.

Bitki boy attıkça makarayı gevşetip bitkiyi yana doğru yatırırsınız “yatırma sistemi”.

Faydası: İp kopması, yeniden ip bağlama gibi dertleri kökten çözer.

İşçiliği Düşüren "Pratik Düğüm" Teknikleri

Eğer klasik ipe devam edecekseniz;

Alttan Bağlamayın: İpi bitkinin köküne bağlamak yerine, toprağa çakılan basit bir kazığa veya doğrudan fidelerin altına serilen bir tele bağlayın.

Askı Çengeli: İpi yukarıdaki tele düğümlemekle vakit kaybetmeyin ucu çengelli hazır aparatlar kullanın, tık diye asın.

Benim Tavsiyem:
Sizin gibi 8.800 metrekarelik büyük bir alanda işçiliği düşürmenin en kesin yolu plastik klips ve üstten çengelli hazır askı ipleridir.

İpi elle bağlamak ve bitkiyi dolamak yerine klipslemek, bir işçinin günde yaptığı işi iki katına çıkarır.

Bu yöntemlerden hangisi sizin için daha uygulanabilir der düşünürsün

Eğer file sistemine sıcak bakarsanız, kurulum detayları nasıl olur dersin 

Domates yetiştiriciliğinde file sistemi “diğer adıyla ağ sistemi” özellikle işçilik maliyetini düşürmek isteyen büyük işletmelerin kurtarıcısıdır.

Sizin 110 metrelik uzun koridorlarınızda bu sistemi kurmak, binlerce fidede tek tek ip dolama zahmetini ortadan kaldırır.

İşte file sisteminin kurulumu ve işleyişi:

Kurulum Mantığı “Yatay Fileleme”

Bu sistemde bitkiler dikey iplere değil, sıra boyunca gerilmiş yatay file gözlerine emanet edilir.

Malzeme: Genellikle 15x15 cm veya 20x20 cm göz aralığına sahip, UV katkılı dayanıklı naylon fileler kullanılır.

Nasıl Kurulur: Sıra başındaki ve sonundaki direkler arasına “veya mevcut sera konstrüksiyonuna” fileler gerilir.

Bitki büyüdükçe, file katmanları eklenir.

Uygulama Adımları

Birinci Kat: Fide dikildikten sonra, yerden yaklaşık 30-40 cm yüksekliğe ilk kat fileyi gerin.

Domatesler büyüdükçe bu gözlerin içinden "kendi kendine" geçer.

İkinci ve Üçüncü Kat: Bitki boy attıkça, her 40-50 cm’de bir yeni bir file katmanı “yine yatay şekilde” gerilir.

Destek: Bitkiler bu file gözlerinin arasında sıkışıp dik durur.

Sağa sola yatma yapamazlar.

İşçilikten Nasıl Tasarruf Sağlar

Dolama Yok: Her hafta tek tek bitkiyi ipe dolama işlemi biter.

Bitki büyürken hafifçe yön vermeniz yeterlidir.

Hız: Bir işçi, dikey iplerle saatlerce uğraşmak yerine, file sisteminde sadece yürüyerek takılan veya sarkan dalları gözlerin içine yerleştirir.

Tek Seferlik: Sezon başında fileyi gerersiniz, sezon sonunda toplarsınız.

Aradaki her hafta yapılan "askıya alma" mesaisi kalkar.

Dikkat Etmeniz Gerekenler

Salkım Ağırlığı: Domatesler ağırlaştığında filelerin sarkmaması için, 110 metrelik sırada her 5-6 metrede bir destek çıtaları veya tellerle fileyi yukarıdan askılamanız gerekir.

Budama: File sistemi varken koltuk alma “budama” işlemi biraz daha dikkat ister çünkü dallar ağın içinde kalır.

Ancak alışınca çok hızlı ilerler.

Söküm: Hasat bittiğinde fileyi dikkatli toplarsanız 2-3 sezon kullanabilirsiniz.

Sizin Sera İçin Öneri:

8.800 m² alanda, her sıraya dikey ip çekmek yerine bu fileleri rulo halinde çekmek çok daha hızlıdır. Eğer domatesleriniz çok uzun boylu “3 metreyi geçen” değilse, 3 kat yatay file sizi sezon boyu işçilikten kurtarır.

Fileleri Türkiye'de "Sera Destek Filesi" veya "Bitki Destek Ağı" adıyla rulo halinde “genelde 100-500 metrelik toplarda” bulabilirsiniz.

Sizce bu sistemi tüm seraya mı kurmak mantıklı, yoksa önce bir deneme koridoru mu oluşturmak ister aklın deneme koridoru her ikisi düşünce

Mantıklı olan da budur; 8.800 m² gibi büyük bir alanda risk almadan önce bir deneme koridoru kurmak, sistemin Erzincan doğuanadolu şartlarında ve sizin domates çeşidinizde nasıl çalıştığını görmenizi sağlar.

Geri kalan alanda ise mevcut sisteminizle devam edersiniz.

İşte iki aşamalı plan önerisi:

Deneme Koridoru Test Alanı

Bu koridorda file sistemini en zorlayıcı şekilde test edin:

Hız Ölçümü: Bu koridoru hazırlarken ve bakımını yaparken harcadığınız süreyi not edin. Diğer koridorlarla kıyaslayın.

Dayanıklılık Testi: Domatesler ağırlaştığında file sarkma yapıyor mubakın

Eğer yapıyorsa, 110 metrelik sırada kaç metrede bir ek destek koymanız gerektiğini bu denemede belirlersiniz.

Hastalık Kontrolü: File sistemi bitkileri ipe göre biraz daha sık tutabilir. Hava sirkülasyonunun ve güneşlenmenin meyve kızarmasına etkisini gözlemleyin.

Genel Alan Soba ve Perdeleme Odaklı

Deneme koridoru dışındaki alanda işçiliği düşürmek için "tek seferde" yapabileceğiniz en iyi şey "Askı Çengeli ve Klips" kombinasyonudur:

Hazır Askı: İpleri yukarıya tek tek bağlamak yerine, üzerinde 3-4 metre ip sarılı olan hazır plastik çengelleri üst tele takın.

Hızlı Klips: İşçilerinize dolama yaptırmayın, sadece klips taktırın.

Bu, tecrübesiz bir işçinin bile profesyonel gibi hızlı çalışmasını sağlar.

Deneme Koridoru İçin Küçük Bir İpucu:

Fileyi kurarken piyasada satılan "dikey bitki destek filelerini" değil, "yatay gerdirme filelerini" (gözleri kare ve düğümsüz olanlar) tercih edin.

Kurulumu daha kolaydır ve bitkiyi zedelemez.

Erzincan'da doğu anadoluda ağustos sonu soğukları başladığında, bu deneme koridorundaki meyvelerin kızarma hızı ile normal koridorları kıyaslamak size gelecek yılın tüm planını yaptıracaktır.

Deneme için kaç metrelik bir rulo file almayı planlıyorsunuz soru ortaya çıkar Genelde 100 metrelik numune rulolar bu iş için idealdir.

8000 bin fide bazen 10000 fide bir hesaplamak

10.000 fide üzerinden, hem işçilik hem de kurulum açısından ihtiyacınız olan malzemeleri ve izlemeniz gereken yolu şu şekilde özetleyebiliriz:

File (Ağ) Sistemi Hesabı “10.000 Fide İçin”

Eğer her sıranız 110 metre ise ve ortalama 40 cm arayla dikim yapıyorsanız, her sırada yaklaşık 275 fide var demektir.

10.000 fide için yaklaşık 36-37 sıra file çekmeniz gerekir.

Toplam File İhtiyacı: Her sıraya bitki büyüdükçe 3 kat file germeniz önerilir.

37 sıra x 110 metre x 3 kat = 12.200 metre file.

İşçilik Tasarrufu: 10.000 fidede her hafta "dolama" yapmak 4-5 işçinin tam gününü alır.

File sisteminde ise bu işi 1 kişi sadece yürüyerek kontrolle halledebilir.

Klips ve Askı Sistemi Hesabı “Diğer Seçenek

File yerine ipe devam ederseniz, 10.000 fide için şu malzemeler "tek seferde" kurulumu sağlar:

10.000 Adet Askı Çengeli: Üzerinde ipi sarılı gelir, sadece tele takarsınız.

30.000 - 40.000 Adet Domates Klipsi: Her fideye sezon boyu 3-4 adet takılır.

Avantajı: Klips takmak, dolamadan 3 kat daha hızlıdır. İşçilik maliyetiniz doğrudan 1/3 oranına düşer.

Soba ve Isınma İle Bağlantısı

Erzincan doğuanadolu soğuğunda 10.000 fidenin bulunduğu bu devasa alanı korumak için file veya ip sistemini kurarken perdeleme ile çakışmamasına dikkat etmelisiniz:

Tavan Perdesi: File sistemini veya ipleri taşıyan üst tellerden bağımsız, onların yaklaşık 20-30 cm üzerinden geçmelidir.

Isı Dağılımı: File sistemi, ipe göre havayı biraz daha fazla tutar.

Bu yüzden fanlı sobalarınızın hava akış yönünü filelerin arasından geçecek şekilde (sıra aralarına paralel) ayarlamanız çok kritiktir.

Akıl Hangisi Daha Ekonomik dersin

File Sistemi: İlk kurulumda rulo maliyeti fazladır ama sezon boyu işçiyi neredeyse sıfıra indirir.

Klips Sistemi: Malzeme daha ucuzdur ama yine de bir işçinin bitkiyi kontrol edip klipsi takması gerekir.

Benim Önerim:
10.000 fide büyük bir operasyon.

Bu sezon 2.000 fidenizde file sistemini, geri kalan 8.000 fidenizde ise klips sistemini deneyin. Erzincan ve doğu anadolu da işçi bulma durumunuza ve maliyetine göre önümüzdeki yıl tüm serayı tek bir sisteme döndürürsünüz.

Deneme koridoru için fileleri alırken göz aralığının 15x15 cm olmasına dikkat edecek sorusu düler veya yoksa daha geniş gözlü bir model mi bakıyorsunuz

en ideali nedir göz aralığı aklına hep gelir

Domates yetiştiriciliğinde file (ağ) sistemi için en ideal göz aralığı 15x15 cm olanıdır.

Neden 15x15 cm idealdir dersin

Denge ve Destek: 15 cm'lik gözler, domatesin ana gövdesini ve ağırlaşan salkımlarını sağa sola yatmadan dik tutacak kadar dardır.

20 cm ve üzeri gözlerde bitki yalpalayabilir.

Hasat Kolaylığı: Elinizin ve meyve salkımlarının içinden rahatça geçebileceği bir genişliktir. Hasat sırasında domatesleri ağın içinden toplarken meyveye zarar vermezsiniz.

Hava Sirkülasyonu: Erzincan doğu anadolu gibi nemin gece sorun olabileceği yerlerde, 15x15 cm aralıklar bitkinin arasının hava almasına engel olmaz, mantar hastalığı riskini artırmaz.

Uygulama İçin Kritik İpucu:

Gövde Kalınlığı: Eğer ektiğiniz domates çeşidi çok iri meyveli ve kalın gövdeli bir türse, 15x15 cm tam oturur.

Katman Farkı: En alt kata (yere yakın olan) 15x15 cm, bitki yukarı doğru inceldiği için üst katlara isterseniz 20x20 cm de atabilirsiniz; ancak işçilik karışıklığı olmaması için tüm katları 15x15 cm yapmak en sağlıklısıdır.

Erzincan doğu anadolu  soğukları bastırdığında perdeleme yapacağınız için, bu filelerin üzerine gelecek olan iç naylonun “perdenin”fileye temas edip terleme “su damlatma” yapmaması için arada en az 20-30 cm boşluk bırakmayı unutmayın.

Fileleri temin ederken "düğümsüz ve UV katkılı" olanları tercih edecek sorusu çıkar  Bu özellik, filenin güneşten çürüyüp kopmasını engeller ve size 2-3 sezon kullanım imkanı sağlar.

Tabii, bu iki özellik filenin hem ömrünü hem de bitki sağlığını doğrudan etkiler. Şöyle detaylandıralım:  

UV Katkılı Ne Demekdersin

Güneşten gelen ultraviyole “UV” ışınları plastik malzemeyi zamanla "yakır" ve kırılgan hale getirir.

Dayanıklılık: Erzincan doğuanadolu gibi yüksek rakımlı yerlerde güneşin yakıcı etkisi fazladır.

UV katkısı olmayan bir file ilk sezonun sonunda güneşten çürür ve üzerine domatesin yükü bindiğinde çatır çatır kopar.

Uzun Ömür: UV katkılı fileler genellikle 2-3 sezon hatta dikkatli kullanılırsa daha fazla dayanır.

Bu da ilk başta verdiğiniz paranın karşılığını birkaç yıl boyunca almanızı sağlar.

Düğümsüz File Ne Demek

Klasik balıkçı ağları gibi her kesişim noktasında bir düğüm olan fileler yerine, iplerin birbirinin içinden geçtiği veya ısıl işlemle birleştiği pürüzsüz filelerdir.

Bitki Sağlığı: Domatesin gövdesi ve dalları çok hassastır.

Düğümlü filelerdeki o sert çıkıntılar, rüzgarla veya bitki büyüdükçe gövdeye sürterek küçük yaralar açabilir.

Bu yaralar, mantar ve bakterilerin bitkiye girmesi için kapı açar.

Esneklik: Düğümsüz fileler daha esnektir ve bitkiyi sararken ona zarar vermez. Ayrıca hasat sırasında elinizi veya meyveyi ağa takıp zedeleme riskiniz çok daha düşük olur.

Toplama Kolaylığı: Sezon sonunda bitkiyi fileden ayırmak istediğinizde, düğümsüz yüzeyden dallar yağ gibi kayar.

Düğümlü olanlarda dallar her boğuma takılır, temizlemesi işkenceye döner.

Sizin Sera İçin Neden Önemli

8.800 metrekarelik bir alanda her yıl file yenilemek hem maliyet hem de devasa bir işçilik demektir gelir akla  UV katkılı ve düğümsüz bir ürün seçerseniz:

Sezon sonunda fileleri rulo yapıp kaldırabilir, seneye tekrar kullanabilirsiniz.

Domateslerde sürtünmeye bağlı "gövde kanseri" gibi hastalıkların önüne geçersiniz.

110 metrelik uzun sıralarda filenin kendi ağırlığıyla ve meyve yüküyle esnemesini ama kopmamasını garanti edersiniz.

Şu detay önemli: Alacağınız filenin kopma mukavemetini yani kaç kilo yük taşıyabileceğini satıcıya mutlaka sorun.

Domates salkımları ağırlaştığında metrekareye binen yük ciddi oranda artacaktır.

Bu fileleri takacağınız direkler veya taşıyıcı teller seranızda şu an plan için de olursunuz  yoksa onlar için de bir kurulum hali hayal için de yapar düşünürsünüz 

Sera 5 sene beri zarar etmekte düşünçeniz kısaca başa baş gitmekle ama tam para edeçek ken havalar soğuyor ondan bu kadar bu sene boşa gitmesin birikintilerde bitti ondan bu sefer akılı oynamak için düşünçelerealtarnatif yollara girme planında olursunuz

İşte burda akıl anlıyor şekli doğar bu geçmiş durumunuz gerçekten kritik bir eşikte. 5 yıl boyunca emek verip tam hasat ve para kazanma zamanı “Ağustos-Kasım arası” soğuklar yüzünden verimin düşmesi, tüm emeğin boşa gitmesi demektir.

Erzincan doğu anadolu gibi bir yerde "akıllı oynamak" demek, ısıyı içeride hapsetmek ve işçiliği kuruşu kuruşuna hesaplamak demektir.

Zarardan kara geçmek ve bu seneyi kurtarmak için şu 3 "altın kuralı" bu sezon mutlaka uygulayım akılda yer edersiniz.

Isıtma Değil, "Isıyı Koruma" Öncelikli Olsun sağlamak istersiniz

Soba yakmak maliyetlidir odun/kömür.

Eğer dışarısı 0 dereceyken siz içerideki ısıyı perdeleme ile tutmazsanız, sobanın sıcaklığı doğrudan gökyüzüne uçar gider; parayı havaya savurmuş olursunuz.

Kesin Çözüm: Bahsettiğimiz iç naylon (perdeleme) sizin en büyük kurtarıcınız olacak.

Soba yakmasanız bile sadece iç naylon serayı dışarıdan her zaman 5 -8 derece daha sıcak tutar.

Soba ile birleşince bu fark 10 14  dereceye çıkar ve domatesiniz para eden o son dönemde dalında kızarmaya devam eder.

İşçiliği "Bedavaya" Yakın Hale Getirin

Sera maliyetinin %40-50'si işçiliktir.

10.000 fidede her hafta yapılan dolama işlemi cebinizdeki parayı eritir.

Akıllı Hamle: Bahsettiğimiz file sistemi veya klips kullanımı sayesinde, normalde 3 kişinin yaptığı askıya alma işini 1 kişiyle yapacaksınız.

Oradan artan para doğrudan soba yakıtına veya borçlarınıza gidebilir.

"Öldürmeyen" Değil, "Yürüten" Sıcaklık

Erzincan doğuanadolu da gece 0 dereceyi gördüğünüzde hedefiniz içeriyi 14 18 20 derece yapmak olmasın bu çok pahalıya patlar.

Hedefiniz içeriyi 10-12 derecede sabit tutmak olsun.

Domates 10 12 derecenin altına düşmediği sürece ölmez ve yavaş da olsa kızarma ya devam eder.

Bu da sizin "para edeceği zaman" ürünü piyasaya sürmenizi sağlar.

Son Tavsiyem Stratejik
Bu sene birikiminiz bittiği için tüm seraya pahalı sistemler kurmak yerine;

Sobalarınızı kurun (fanlı olmaları büyük avantaj).

Mutlaka en ucuzundan ince mikron iç perdeleme naylonu alın.

Bu naylonun maliyeti, kurtaracağınız 1 ton domatesle bile çıkar.

110 metrelik koridorları 30 metrede bir bölerek "küçük ısı odaları" oluşturun.

Büyük alanı ısıtmak zordur ama küçük odayı ısıtmak kolaydır.

Siz akıllı hamlelerle ısıyı içeride tutarsanız, Erzincan doğu anadolu  o meşhur soğuğu bu sefer size zarar ettiremez.

Bu plan dahilinde, ilk etapta iç naylon fiyatlarını mı araştıralım dersin yoksa file sistemi için numune mi bakayım dersin

Erzincan doğu anadolu 'da 5 yıldır süregelen bu zararı durdurmak için maliyet odaklı bir "kurtarma bütçesi" planlamamız gerekiyor.

Mevcut piyasa koşullarında (2024-2025) ihtiyacınız olan temel malzemelerin tahmini fiyatları şu şekildedir:

İç Naylon Isı Perdesi – En Kritik Yatırım

İç perdeleme için tam sera naylonu (350 mikron) kullanmanıza gerek yoktur; daha ince ve ekonomik modeller işinizi görür.

İnce Sera Naylonu (125-150 Mikron): Isı perdesi olarak idealdir. M² fiyatı yaklaşık 15 TL - 25 TL arasındadır.

Tam Katkılı Sera Naylonu (350 Mikron): Eğer dış naylonu yenileyecekseniz m² fiyatı 35 TL - 42 TL bandındadır.

Tavsiye: 8.800 m² alanın sadece üst tavanını kaplamak için yaklaşık 9.000 m² ince naylon maliyeti size 150.000 TL - 200.000 TL civarında bir bütçeye mal olabilir. Ancak bu yatırım, soba yakıtından tasarruf ederek kendini bir sezonda amorti eder.

Bitki Destek Filesi 10.000 Fide İçin

File sistemi işçiliği düşürmek için en etkili yoldur.

100 Metrelik Rulo (15x15 Gözlü): Kalitesine ve enine (2m-4m) göre rulo fiyatı 2.500 TL ile 3.000 TL arasındadır.

10.000 Fide Hesabı: Yaklaşık 37-40 sıra için (3 kat uygulama ile) ihtiyacınız olan toplam file maliyeti 90.000 TL - 110.000 TL civarında tutacaktır.

Klips ve Aparat Maliyetleri

İşçiliği hızlandırmak için en ucuz ve etkili yöntemdir.

Domates Klipsi 1000 Adet: Marka ve kaliteye göre 160 TL ile 400 TL arasındadır. 10.000 fide için yaklaşık 30.000 klips sezon boyu maliyeti 5.000 TL - 10.000 TL tutar.

Askı Çengeli ve İpi: 1000 adet hazır askı seti yaklaşık 600 TL - 900 TL arasındadır.

Akıllı strateji özeti zararı duruma plan

Malzeme  Tahmin fiat 10000 fide 8800m toplam not

İçperde  naylon 20 tl /m 180 000 tl ısıyı%30 40 İçerde tutar

Bitkiklips 250 Tl    1000adet toplam 7500 işçlik%50 hızlandırır

Soba bölgesel değişir perdelemevarrsa yakıt ihtiyacı azalır 

Kritik Öneri: Birikimlerinizin bittiğini belirttiniz.

Bu durumda tüm seraya file kurmak yerine, önceliği iç perdeleme naylonuna verin.

Çünkü Erzincan doğu anadolu da soğuğunda ürünü dalında kızartacak olan şey "ısıyı içeride hapsetmektir".

İşçiliği ise bu sene file yerine çok daha ucuz olan "klips" yöntemiyle düşürebilirsiniz.

Madem iş başa düştü, 110 metrelik o devasa serada işleri karıştırmadan, en basit ve en sağlam nasıl kurarız adım adım anlatayım.

Teferruatı atıp doğrudan "sahada ne yapmanız gerekiyor" ona odaklanalım.

İşte Erzincan doğu anadolu Soğuğuna Karşı 3 Adımlı Gerçekçi Kurulum Rehberi:

Adım: İç Perdeleme Isı Odası Kurulumu

Bu sizin hayat sigortanız. Seranın içinde, bitkilerin hemen üstünde bir "asma tavan" yapıyoruz.

İskelet: Seranın yan direklerinden karşı yan direklerine çelik tel çekin Yerden yüksekliği 2.5 - 3 metre olsun. 110 metre boyunca her 5 metrede bir bu telleri çekerseniz naylon sarkma yapmaz.

Naylonu Serme: İnce iç naylonu bu tellerin üzerine boydan boya serin. Naylonları birbirine büyük ofis mandallarıyla veya özel sera mandallarıyla tutturun.

Bölmeleme: Her 30 metrede bir, tavandan yere kadar dikey bir naylon perde asın. Bu perdeleri birer kapı gibi düşünün; gündüz hava almak için yana çekersiniz, gece 0 derece ayazı başladığında kapatıp mandallarsınız.

Adım: Soba ve Isı Dağıtımı

10 12  adet fanlı sobanız var. 110 metre boyu 4 bölmeye ayırdığımıza göre, her 30 metrelik bölmeye karşılıklı 2 soba düşecek.

Zikzak Yerleşim: Birinci sobayı koridorun sol başına, ikinci sobayı 15 metre ileride sağ tarafa koyun.

Fanlar havayı birbirine doğru değil, boşluklara doğru üflesin.

Boru Çıkışı: Soba borusunu en yakın yan duvardan dışarı verin.

Borunun naylona değdiği yere mutlaka sac plaka koyun, yoksa o soğukta naylon erirse tüm ısı dışarı kaçar.

Adım: File (Ağ) ile Askıya Alma

10.000 fide için iplerle boğulmak yerine fileyi şöyle kurun:

Sıra Başı Destek: 110 metrelik sıranın başına ve sonuna çok sağlam iki kazık çakın.

Katmanlama: İlk fileyi fideler 30 cm olunca yatay olarak serin.

Bitki büyüdükçe ikinci katı 80 cm'e, üçüncü katı 130 cm'e gerin.

Kılavuz İp: Filenin kenarlarından ince bir plastik ip balya ipi de olur geçirin ki file yanlara doğru yayılmasın, derli toplu dursun.

Gerçekçi Bir Tavsiye

Ağustos sonu soğukları başladığında gece saat 03:00 ile 06:00 arası en kritik zamandır.

Soba başında durmak zordur ama termometreniz mutlaka bitki hizasında (yerden 1 metre yukarıda olsun.

Tavandaki sıcaklık sizi yanıltmasın, önemli olan bitkinin üşümemesi. 

Bu sistemle, Erzincan doğu anadolu 'da o para edecek son hasadı don vurmadan toplarsınız Allah'ın izniyle.

UYARI VE SORUMLULUK REDDİ BEYANI

İnsan sağlığına bedene ve ruh ağlığına zarar verebilecek her türlüeylem kabul edilemez ilgili dini ve etik değerlere göre bu tür eylemler yalnızca sonuçlarını görebilecek olanlar tarafından anlaşılabilir.

Bu gün romanlar ve kitaplar sürekli olarak“okunur“hale getirilmekte ve sizlere sunul makta ne varki bu eserler genellikle”yazarın özgün metni üzerinden değil”çeviri ve editörler tarafından düzeltme yapılmış ve onaylanmış olarak sunulmakta dolayısıyla orjinal metnin yazıldığı şekilde sunulmadığı na dikkat edilmelidir.

Bu site dil ve imla hataları içerebilir ancak burada yayınlanan içerikler edebiyatçı tarih çi felsefeci ya da editörler tarafından düzeltilip onaylanmış değildir.

Slte yazarı kendi düşünceleri gözlemleri ve sahip olduğu bilgi birikimine dayalı olarak yazılarını kaleme almıştır yazılar yazarın dil becerisi ve deneyimi doğrutusunda kendi içsel doğruları çerçevesinde sunulmaktadır.

Bu sitedeki yazılar bilgi edinmek isteyenler için hazırlanmış olup gelişen teknoloji ve çağın getirileri üzerine düşünceler içerir ancak burada sunulan bilgiler hiç bir şekilde hastalıklaın terşhis ve tedavisi için kullanılmamalıdır.

DİĞER ÖNEMLİ UYARILAR

Bu site yalnızca bilgi sağlama amacı taşımaktadır ve sağlıkla ilgili her türlü teşhis tedavi  ya da tedavi yöntemleri hakkında herhangi bir tavsiye vermemekte yazılar yalnızca kişisel gözlemler ve deneyimler üzerinden oluşturulmuştur

Sağlık ve güvenlik uyarısı herhangi bir sağlık sorunu ile karşılaşıldığın da ilk başvuru lacak kişi lisanslı bir doktor diyetisyen veya uzman bir sağlık profesyoneli olmalı bitki sel ürünlerin kullanımı ile ilgili olarak yalnızca güvenilir lisanslı eczacılar bitki uzmanla rı ya da yetkili aktarlar tarafından satılmalı ve kullanılmalıdır.

Sorumluluk reddi bu sitedeki yazıların kullanımı sonuncunda doğabilecek her hangi bir sağlık hukuki veya mesleki sorunlardan sadece bu eylemi gerçekleştiren kişiler sorumlu olacaktır”site ve yazar”bu tür durumlarla ilgili hiçbir sorumluluk taşımamakta dır

DİKKAT EDİLEN ÖNEMLİ NOT

Bitkisel ürünler ve ya bitki türlerinin kullanımı öncesinde her hangi bir sağlık problemi hakkında karar vermeden önce mutlaka doktorunuza danışmalı”inanan doktorunuza” kan tahlilleri ve biyokimyasal testler gibi gerekli tetkikleri yaptırmalısınız bu tür ürünle rin tıbbı bir rehberlik ve tavsiye olmaksızın kullanılması önerilmez

Her beden bir birine uymadığı gibi de”her bitkinin her türlü ilaçın”bir birine uymaz bu da önem taşıyan kan bilgileridir

Saklı-şifa Çoban Selcuk uysal